Szanuj energie

NEWSLETTER

Jeśli chcesz otrzymywać informacje
wpisz swój adres email:

FORUM

Zapraszamy na nasze forum
na którym można dowiedzieć się
wielu interesujacych rzeczy

Wejdź
drukuj
19.01.2011 / Monika Jarzemska

Efektywność energetyczna w gminie

Lokalna polityka energetyczna i zarządzanie energią w gminie

Zbliżając się nieuchronnie do roku 2020 Komisja Europejska przykłada coraz większą wagę do zintegrowanego planowania energetycznego, traktując je, jako znaczący element swojej polityki energetycznej, a także polityki ochrony klimatu. Planowanie energetyczne na poziomie krajowym może być niewystarczające do realizacji unijnych celów redukcji emisji CO2. Dziś Komisja Europejska stawia przede wszystkim na lokalne społeczności lokując coraz większe środki na wsparcie samorządów zarówno w procesie planowania jak i realizacji działań służących poprawie efektywności energetycznej i zwiększeniu wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

Wzorcowa rola sektora publicznego

Wzorcowa rola sektora publicznego w procesie poprawy efektywności energetycznej została zaznaczona w wielu dokumentach unijnych w tym w dyrektywie ESD, czy też znowelizowanej dyrektywie EPBD. Stosowne zapisy znalazły się również w projekcie polskiej ustawy o efektywności energetycznej , zgodnie z którymi sektor publiczny powinien stosować różnego typu środki poprawy efektywności energetycznej odpowiednio na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym tj.:

  • Umowy zawierane przez jednostkę sektora publicznego z podmiotem realizującym przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej, której przedmiotem jest finansowanie tego przedsięwzięcia, na zasadach określonych w przepisach o zamówieniach publicznych;
  • Zakup nowego urządzenia, instalacji lub pojazdu charakteryzujących się niskim zużyciem energii oraz niskimi kosztami eksploatacji;
  • Wymiana eksploatowanego urządzenia, instalacji lub pojazdu na urządzenie, instalację lub pojazd, o których mowa w powyższym punkcie albo ich modernizacja;
  • Nabycie lub wynajęcie efektywnych energetycznie budynków lub ich części, albo przebudowa lub remont użytkowanych budynków, w tym realizacja przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz. U. Nr 223, poz. 1459, z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 oraz z 2010 r. Nr 76, poz. 493).

Przykłady programów efektywności energetycznej, które może realizować sektor publiczny pokazano również na rysunku 1.

Rysunek 1 - Przykłady programów efektywności energetycznej, które może realizować sektor publiczny, KAPE S.A.

Rola miast i gmin

Najbardziej typową rolą każdego miasta czy gminy jest rola konsumenta energii w takich obszarach jak:

  • budynki komunalne - centra administracyjne, szkoły, obiekty sportowe, zakłady medyczne i zakłady opieki społecznej, budynki mieszkalne (mieszkania komunalne),
  • transport publiczny - samochody usługowe, śmieciarki, pojazdy do sprzątania ulic, miejski i międzymiastowy transport publiczny (w takim zakresie, w jakim jest on dotowany przez władze lokalne),
  • usługi komunalne - oświetlenie uliczne, system wodociągowy i kanalizacyjny.

Ograniczenie zużycia energii przez użytkowników obiektów należących do miasta lub gminy poza oczywistymi korzyściami środowiskowymi może również przynieść znaczne oszczędności budżetowe, a tym samym zwiększyć nakłady na inwestycje i poprawę jakości usług świadczonych przez miasto jego mieszkańcom.

Zarządzanie energią i środowiskiem

Systemy zarządzania środowiskiem

Obecnie ISO 14001 i Rozporządzenie EMAS stanowią dwie najważniejsze normy w zakresie zarządzania środowiskowego. ISO 14001 jest normą międzynarodową, natomiast Rozporządzenie EMAS jest aktem prawnym umożliwiającym rejestrację organizacji w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Zarówno rejestracja w systemie EMAS jak i uzyskanie certyfikatu zgodności z normą ISO 14001 uznawane jest za dowód systemowego podejścia do zagadnień ochrony środowiska.

Oba znormalizowane systemy zarządzania środowiskowego opierają się na modelu „planuj – wykonaj – sprawdź - działaj”, stanowiącym również podstawę wielu innych norm zarządzania, na przykład norm zarządzania jakością ISO 9000 oraz normy OHSAS 18001 dotyczącej zarządzania w zakresie BHP.

Zarządzanie energią i środowiskiem w obiektach i budynkach użyteczności publicznej to:

  • postawienie celu: zmniejszenia kosztów i zużycia energii oraz obciążenia środowiska naturalnego,
  • osiągnięcie zadowalającego stanu usług energetycznych, czyli warunków w jakich mają uczyć się uczniowie, leczyć pacjenci, załatwiane są sprawy mieszkańców, gdzie ćwiczymy, odpoczywamy lub bawimy się, a więc w odpowiednich warunkach komfortu cieplnego - temperaturze pomieszczeń, oświetlenia, wentylacji, ciepłej wody do mycia, nagłośnienia itp.,
  • wyznaczenie odpowiedzialności: kto i czym ma się zająć, jakie będzie miał kompetencje,jak będzie oceniany i dobrze osadzać go w strukturach organizacyjnych Urzędu Marszałkowskiego, Starostwa i Gminy,
  • stworzenie warunków do rozpoczęcia programowych działań, tak by w długoterminowym podejściu zarządzanie mogło się samofinansować z efektów - z oszczędności kosztów paliw, energii i wody.

Podstawowe kroki w zarządzaniu energią:

  1. ocena istniejącej sytuacji: pod kątem struktury organizacej, odpowiedzialności i kompetencji ludzi oraz zakresu ich obowiązków;
  2. inwentaryzacja zarządzanych obiektów z uwzględnieniem: cech obiektów i budynków, ich instalacji energetycznych, stanu, kosztów i zużycia wszystkich mediów;
  3. wstępna ocena sposobu gospodarowania energią w konsultacji z administratorami poszczególnych obiektów;
  4. analiza danych uzyskanych i opracowanie bilansu kosztów i zużycia paliw, energii i wody w poszczególnych obiektach, budynkach oraz łącznie w mieście lub gminie, wyliczenie wskaźników, charakteryzujących efektywność wykorzystania paliw, energii i wody oraz porównanie wartości wskaźników dla budynków o podobnej charakterystyce;
  5. opracowanie raportów z inwentaryzacji i analiz dla władz, zarządców energią i administratorów budynków, wydziałów samorządu związanych z gospodarowaniem kosztami i energią oraz przygotowaniem i realizacją inwestycji;
  6. kontrola rachunków, określenie zasad współpracy zarządcy energią (na poziomie samorzadu) z dyrektorami, administratorami oraz obsługą ekspoloatacyjną obiektów;
  7. organizacja szkoleń;
  8. audyty wstępne obiektów o wysokich wskaźnikach kosztów i zużycia energii, ocena potrzeb i programów remontowych, analiza możliwości finansowych budzetu samorządu, opracowanie programu zmniejzenie kosztów i zuzycia energii i jego prezentacja władzom miasta/gminy,
  9. wprowadzenie i rozpowszechnienie certyfikacji - etykietowanie efektywności wykorzystania paliw, energii i wody;
  10. wprowadzenie rocznego (na poziomie samorzadu) i miesięcznego (na poziomie poszczególnych obiektów) monitorowania kosztów i zużycia energii wraz z regularną prezentacją wniosków i rekomendacji władzom miasta;
  11. prowadzenie regularnych szkoleń, śledzenie nowych technologii oraz dostępncyh źródeł finansowania projektów i inwestycji.
  12. ocena i weryfikacja realizacji planów i celów - ciągłe dążenie do poprawy.

Porozumienie między burmistrzami

Dążąc do realizacji celów unijnych Komisja Europejska postawiła na społeczności lokalne obejmując swoim patronatem jak i rosnącym wsparciem oddolną inicjatywę samorządów lokalnych i regionalnych jakim jest Porozumienie między burmistrzami (Covenant of Mayors). Inicjatywa ta to nie tylko formalne zobowiązanie tych samorządów do przekroczenia wyznaczonych przez UE celów roku 2020 odnośnie redukcji emisji CO2, ale również platforma wymiany doświadczeń i promocji dobrych praktyk w zakresie zrównoważonej polityki energetycznej. Na stronie porozumienia można znaleźć m.in. wiele przykładów ciekawych rozwiązań budowlanych związanych z wykorzystaniem nowych efektywnych energetycznie technologii.

Porozumienie między burmistrzami miało być z założenia inicjatywą 40 miast. Popularność inicjatywy przerosła jednak oczekiwania jej inicjatorów potwierdzając wolę i gotowość samorządów lokalnych do podejmowania zintegrowanych działań na rzecz ochrony klimatu, w tym także poprawy efektywności energetycznej w budownictwie. W połowie grudnia 2010 sygnatariuszami Porozumienia były 2172 samorządy. W Polsce sens realizacji działań w obrębie tej struktury dostrzegło dotychczas 10 miast, do których należą Bielawa, Bielsko-Biała, Dzierżoniów, Ełk, Kraków, Lubianka, Niepołomice, Raciechowice, Stare Juchy i Warszawa. Każde z nich musi opracować i przedstawić Plan działań na rzecz zrównoważonej polityki energetycznej, który wskaże, w jaki sposób doprowadzą do zamierzonej redukcji CO2.

Ze względu na ogromną popularność inicjatywy, Komisja Europejska dbając o sukces tego przedsięwzięcia tworzy nowe instrumenty, które zapewnią samorządom lokalnym i regionalnym niezbędne wsparcie merytoryczne jak i finansowe w procesie planowania i realizacji działań. Do dyspozycji sygnatariuszy pozostają Biuro Porozumienia między burmistrzami, krajowe struktury wspierające, Centrum Wspólnych Badań (JRC) opiniujące Plany oraz instrument finansujący pomoc techniczną na opracowanie programów inwestycyjnych - ELENA.
Instrument finansujący ELENA – dedykowany dla samorządów

Instrument ELENA został uruchomionym przez Komisję Europejską przy współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI).

Zgodnie z założeniem pomysłodawców, ELENA ma przyspieszyć mobilizację funduszy na duże inwestycje w efektywność energetyczną i OŹE na poziomie lokalnym. Cel ten realizowany jest poprzez udzielanie władzom lokalnym, regionalnym, bądź innym instytucjom publicznym niezbędnego wsparcia finansowego, a opcjonalnie także merytorycznego, w zakresie kompleksowego planowania inwestycji. Pośrednio beneficjentem instrumentu mogą być również przedsiębiorstwa realizujące zadania jednostek publicznych na zasadzie koncesji lub w formule usług energetycznych.

Od grudnia 2009 r. do dyspozycji beneficjentów oddano 30 mln euro, a w 2011 r. przybędzie kolejne 19, które zostaną rozdysponowane na pomoc techniczną w opracowaniu dużych programów inwestycyjnych. Poziom dofinansowania to 90% kosztów kwalifikowanych, do których zalicza się: opracowanie studiów wykonalności i badań rynku, planowanie projektów, przygotowanie biznesplanów, przeprowadzenie audytów energetycznych, przygotowanie procedur przetargowych i ustaleń umownych oraz ustanowienie jednostek wdrażających projekt. Pełna lista obejmuje także inne formy wsparcia konieczne do opracowania projektów inwestycyjnych.
Priorytetem tego instrumentu są działania w obszarze szeroko pojętej efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w tym także sektora transportu. Programy inwestycyjne mogą obejmować modernizację budynków publicznych, prywatnych, oświetlenia ulicznego, sygnalizacji świetlnej, sieci ciepłowniczej, wymianę floty transportowej oraz infrastruktury miejskiej. Lista przedsięwzięć priorytetowych jest długa.

Kontrakty na opracowanie programu inwestycyjnego mogą być maksymalnie 3 letnie. Natomiast inwestycja musi zostać rozpoczęta przed wygaśnięciem kontraktu tj. musi zostać co najmniej uruchomiona procedura przetargowa. Wartość inwestycji powinna być co najmniej 25-krotnością wartości wnioskowanej pomocy technicznej i powinna wynosić około 50 mln euro. Dopuszczalne jest łączenie kilku, a nawet kilkudziesięciu, mniejszych projektów realizowanych przez różne jednostki celem uzyskania wymaganego poziomu inwestycji.
Wsparcie na pomoc techniczną przyznawane jest w kolejności podpisywania kontraktów na zasadzie „kto pierwszy ten lepszy”. Wnioski o dofinansowanie należy składać bezpośrednio w EBI w języku angielskim bądź francuskim. Procedura oceny jest dwustopniowa i gwarantuje stosunkowo krótki czas oczekiwania na decyzję. Szczegółowe informacje na temat Programu IEE, a także instrumentu ELENA, można uzyskać w Krajowym Punkcie Kontaktowym IEE przy KAPE S.A.

Status podpisanych kontraktów:
Prowincja Barcelona, Hiszpania - instalacje fotowoltaiczne,
Mediolan, Włochy - efektywność energetyczna obiektów publicznych,
Paryż, Francja - efektywność energetyczna szkół,
Madryt, Hiszpania - pojazdy elektryczne,
Purmerend, Holandia - infrastruktura sieci ciepłowniczych.

Z Polski: Biuro Infrastruktury m.st. Warszawy złożyło wstępny wniosek i jest w trakcie negocjacji warunków kontraktu na opracowanie i uruchomienie programu inwestycyjnego obejmującego szereg działań zidentyfikowanych w „Planie działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii dla Warszawy w perspektywie do roku 2020”.

Przykłady działań realizowanych w gminach

link Częstochowa
link Bielsko-Biała

Przydatne publikacje

Poradniki:

  1. „How to develop a Sustainable Energy Action Plan” Part I, II, III – European Commission, 2010
  2. „Promowanie zrównoważonej polityki energetycznej” T. Skoczkowski, M. Mazurkiewicz, KAPE S.A., Warszawa 2005
  3. „Planowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe w małych i średnich gminach - poradnik”, FEWE, Katowice-Essen 2001
  4. „Planowanie energetyczne w miastach i gminach – poradnik dla miejskich i gminnych decydentów ekspertów” – EnEffect, Projekt MODEL 2010
  5. „Jak zarządzać energią i środowiskiem w budynkach użyteczności publicznej – poradnik dla samorządów terytorialnych” Katowice, 2004

 

< powrót
pn wt śr cz pt so nd
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728    

Budowa serwisu dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie
www.wfosigw.pl

2010-2011 Szanuj-Energie.pl

StudioGraficzne.com: Projektowanie stron internetowych